Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA ARAŞTIR ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOĞRAFYA YAZIM KURALLARI

Asplenium L. Sp. Pl. 1078 (1753)
Saçakotu Türk. Bitkileri List. (2012)
 
  
 
Yazar: Ersin Karabacak
 
Taksonun;
Kategorisi Cins
Adı Asplenium
Yazarı L.
Künyesi Sp. Pl. 1078 (1753)
Türkçe adı Saçakotu
Türkçe ad künyesi Türk. Bitkileri List. (2012)
 
Tip:
Tip tür: A. marinum L.
 
Sinonimleri:
Phyllitis Hill, Brit. Herb. 525 (1757).
Ceterach Willd., Anleit. Selbststud. Bot. 578 (1804).
 
Betim:
Küçük ilâ orta boylu, karasal, ağaç veya çoğunlukla taş ya da bitki üzerinde yaşayan demet görünümlü çokyıllık eğreltiler. Rizomlar küçük, sürünücü ilâ yükselci veya dik; üzeri sık veya seyrek pullu, pullar ızgaramsı. Fırontlar herdemyeşil veya kuruyucu; basit, teleksi veya çatalsı parçalı; telekler yapraksı, zarsı veya derimsi, damarlar serbest. Soruslar yaprağın alt yüzünde, tek veya iki farklı damarın arasında çift, şeritsi ilâ yarıeliptik, ara damarların üzerine uzun bir kenarından bağlı; induzyum genellikle gelişmiş, bazen iyi gelişmemiş, şeritsi ilâ dikdörtgenimsi veya yumurtamsı, ince zarsı, serbest kenarı düz, dalgalı veya saçaklı, orta damar veya aya kenarına bakan taraftan açılır, olgunlukta sorusu örter veya örtmez.
 
Yayılış:
Saçakotu (Asplenium) cinsi kozmopolit bir cinstir; büyük çoğunluğu tropiklerde yayılış gösteren 459 türü bulunmaktadır. Doğal türlerin yanında, Asplenium nidus L., Sp. Pl. 2: 1079 (1753) [kuşyuvasıeğreltisi, yeni ad] evlerde ve kapalı mekânlarda süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.
 
Teşhis Anahtarı:

1- Fırontlar basit, ya da sadece tabanda loplu [Subgenus Phyllitis]

2- Aya tabanda kulakçıklı değil, yüreksi

2- Aya tabanda kulakçıklı veya oksu

1- Fırontlar az teleksi veya teleksi

3- Fırontlar az teleksi, alt yüzey tamamen yoğun pullarla kaplı [Subgenus Ceterach]

3- Fırontlar teleksi veya çatalsı, alt yüzey pullarla kaplı değil [Subgenus Asplenium]

4- Fıront iki çatalsı, telekler şeritsi septentrionale / Devesakalı

4- Fıront düzenli veya düzensiz teleksi, telekler şeritsi değil

5- Fıront bir teleksi

6- Eksen ile sap cilalı, tamamen kestane rengi ilâ morumsu siyah trichomanes / Saçakotu

6- Sapın alt yarısı kestane rengi, sapın üst kısmı ile eksen yeşil renkli

7- Telekler yumurtamsı veya dikdörtgensi, tabanı kamamsı ilâ kesik, kenarları kütdişli

8- Telekler basit, teleksi viride / Yeşilbaldırıkara

8- Taban telekleri azüçlü, yukarıdakiler teleksi ilâ teleksi-az teleksi tadei / Özgesaçakotu

7- Telekler uzamış dikdörtgensi-az teleksi, tabanı dekürent, kenarları derin dişli bourgaei / Yeşilsaçakotu

5- Fıront iki-üç teleksi

9- Sap tabanda şişkin

10- Fıront dış hatları üçgensi, tepesi kuyruklu, uç bölmeler dar mızraksı veya şeritsi; sap ayanın boyundan daha uzun onopteris / Kalkaneğreltisi

10- Fıront dış hatları uzamış veya üçgensi mızraksı, tepesi kuyruklu değil, uç bölümler mızraksı veya yelpazemsi; sap ayanın boyuna eşit veya daha kısa (nadiren daha uzun).

11- Uç bölümler mızraksı, sivri dişli adiantum-nigrum / Karasaçakotu

11- Uç bölümler yelpazemsi ilâ yumurtamsı, küt dişli

12- Fıront dış hatları üçgensi mızraksı, son bölümler yelpazemsi cuneifolium / Baldırotu

12- Fıront dış hatları uzamış mızraksı, son bölümler yumurtamsı woronowii / Kızılbaldırıkara

9- Sap tabanda şişkin değil

13- Aya düzenli teleksi, sap ayanın 1/3’ü ilâ aya boyu kadar

14- Spor keseleri telekçiğin yarısı ilâ kenarları arasında

14- Spor keseleri telekçiğin orta damarına yakın

13- Aya düzensiz teleksi, sap ayanın 1-2 katı uzunluğunda

15- Spor keseleri telekçiğin kenarına kadar uzar

15- Spor keseleri telekçiğin orta damarına yakın

16- Fıront yapraksı, sap ve telekler salgılı tüylü

16- Fıront yapraksı, sap ve telekler salgı tüysüz

 
 
Yayınlar:
  • Brownsey, P.J. (1976). The origins of Asplenium creticum and A. haussknechtii. New Phytol. 76: 523-542.
  • Demiriz, H., Viane, R. ve Reichstein, T. (1990). Asplenium obovatum var. protobillotii var. nov. and var. deltoideum var. nov. in Turkey, with remarks on the status of A. billotii. Candollea 45: 241-259.
  • Fernandes, R.B. (1983). Sur la typification de I’Asplenium adiantum-nigrum L. et de I’A. onopteris L. Bol. Soc. Brot. 56 (2e Ser.): 59-69.
  • Fraser-Jenkins, C.R. ve Schneller, J.J. (1987). Asplenium tadei (Aspleniaceae: Pteridophyta), a new species from Turkey. Fern Gaz. 13(3): 163-168.
  • Jermy, A.C. ve Jarvis, C.E. (1993). The lectotypification of Asplenium trichomanes-ramosum L., the correct name for A. viride Hudson. Bot. J. Linn. Soc. 109: 319-321.
  • Milde, J. (1867). Filices Europae et Atlantidis, Asiae, Minoris et Sibiriae. Felix, Lipsiae.
  • Reichstein, T. (1981). Hybrids in European Aspleniaceae (Pteridophyta). Bot. Helv. 91: 89-139.
  • Üzen, E. (1997). Asplenium adiantum-nigrum L. ve Asplenium onopteris L. üzerinde taksonomik ve morfolojik çalışmalar. Ot Sist. Bot. Dergisi 4(1): 57-72.
  • Viane, R., Rasbach, H., Rasbach, K. ve Reichstein, T. (1996). Observations on some ferns of Poros and adjacent parts of the Peloponnesus (Greece). Bocconea 5(1): 279-299.
  • Viviani, D. (1808). Florae Italicae Fragmenta. Genuae.
  •  
     
    Kitabın bu bölümüne atıf
  • Ersin Karabacak (2018). Asplenium. Şu eserde: Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.). Resimli Türkiye Florası 2: 182. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Kitaba atıf
  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.) (2018). Resimli Türkiye Florası, Cilt 2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Bu sayfaya referans
  • Resimli Türkiye Florası Elektronik Versiyonu, Erişim Tarihi: 2019.11.16, URL: "http://turkiyeflorasi.org.tr/?Q=NDIx"

  • ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA          SAYFADA HATA BİLDİR


                     
     

    Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.