Türkiye Florası

PROJE HAKKINDA ARAŞTIR ANAHTAR SİLSİLE HERBARYUM TERİMLER BİBLİYOĞRAFYA YAZIM KURALLARI

Cupressaceae Gray Nat. Arr. Brit. Pl. 2: 222 (1822)
Servigiller Türk. Bitkileri List. (2012)
 
  
 
 
Taksonun;
Kategorisi Familya
Adı Cupressaceae
Yazarı Gray
Künyesi Nat. Arr. Brit. Pl. 2: 222 (1822)
[kor. ad / nom. cons.]. – İngilizce bir betim ve diyagnoz ile yürürlüğe sokulmuştur.
Türkçe adı Servigiller
Türkçe ad künyesi Türk. Bitkileri List. (2012)
 
Tip cins:
T: Cupressus L. (1753).
 
Betim:
Bir evcikli, ya da iki evcikli, çiçekleri (kozalakları) bir eşeyli, herdem yeşil veya ender olarak yaprak döken ağaç veya çalılar. Kök sistemi çeşitli, ancak çoğunlukla kazık ve sığ köklü. Gövde çoğunlukla monopodiyal. Yapraklar değişik şekillerde, ama başlıca iğnemsi ya da pulsu; kimi gençlikte iğne yapraklı iken olgunlaşınca pulsu yapraklı, kimi tamamen iğne yapraklı iken, kimi de birlikte hem iğne hem de pulsu yapraklı. İğne yapraklar sarmal, pulsu yapraklar ise sürgünlerin üzerine sıkıca yatık durumda sıralar halinde dizili. Uzun ve kısa sürgünler belirgin değil. Dallanma sistemi karşılıklı ya da dairesel. Kozalak genellikle küresel, iç ve dış pullar birbiriyle kaynaşmış, pullar birbirine dik açılarla karşılıklı dizilişli. Pulların alt yüzünde 1-20 adet, bazen daha çok tohum var. Odunlarında reçine kanalı yok. Çiçektozlarında hava baloncukları yok.
 
Yayılış:
Servigiller (Cupressaceae) türleri Antarktika dışında, her iki yarıkürede geniş alanlarda yayılır. Sequoia Endl. (Sekoya), Metasequoia Hu & Cheng (Metasekoya, yeni Türkçe bilimsel ad), Sequoiadendron J.Buchholz (Mamutağacı) ve Fitzroya Hook.f. ex Lindl. (Fizroya, yeni Türkçe bilimsel ad) gibi cinslerin fosillerinden Tebeşir ile 3. Zaman sonlarına değin geniş yayılışlara sahip olduğu bilinirken, günümüze sadece birer türü olan monotipik cinsler halinde gelebilmişler. Bunlardan Fitzroya halen yaşayan en yaşlı canlı olarak bilinmektedir.
 
Teşhis Anahtarı:

1- Olgun tohum kozalakları kapalı Juniperus / Ardıç

1- Olgun tohum kozalakları değişik şekillerde açılır

2- Yapraklar iğnemsi, mızraksı, şeritsi veya pulsu; yaprak dizilişi almaşlı veya helezoni; dişi kozalak pulları helezoni dizilişli

3- Yapraklar iğnemsi, içe kavisli; olgun tohum kozalak pulları uca yakın 3-5 sivri çıkıntılı

3- Yapraklar pulsu ilâ şeritsi, eğer iğnemsi ise içe kavisli değil; olgun kozalaklarda pul uçta tek sivri çıkıntılı veya çıkıntı yok

4- Yapraklar sivri, iğnemsi, batıcı; yaprak dizilişi üçlü sarmal, taraksı görünüş yok Sequoiadendron / Mamutağacı

4- Yapraklar genelde yassılaşmış, şeritsi ama batıcı değil; yaprak dizilişi almaşlı, taraksı görünüşte Sequoia / Sekoya

2- Bütün yapraklar pulsu, baklavamsı; yaprak ve dişi kozalak pulları dekkusat dizilişli

5- Kozalak pulu uçta geriye kıvrık, çengelli; tohum kanatsız Platycladus / Doğumazısı

5- Kozalak pulu ve tohum kombinasyonu yukardaki gibi değil

6- Kozalak yumurtamsı, alttaki kozalak pulları indirgenmiş; her bir kozalaktaki tohum sayısı en çok 10 Thuja / Mazı

6- Kozalağı küremsi, eğer yumurtamsı ise bütün kozalak pulları gelişmiş; her bir kozalaktaki tohum sayısı en az 10

7- Kozalak en az 2 cm çapında; sürgünler 4 köşeli Cupressus / Servi

7- Kozalak en çok 2 cm çapında; sürgünler yassı veya yuvarlak

8- Genç tohum kozalağı fildişi renkli; olgun kozalak çapı 12 mm’den fazla

8- Genç tohum kozalağı yeşil renkli; olgun kozalak çapı 12 mm’den az Chamaecyparis / Yalancıservi

 
Diğer:
Burada benimsenen biçimiyle Servigiller’in (Cupressaceae) bugün 29 cinste toplanmış 133 türü vardır. Bu cinslerden 18’si monotipiktir.
 
 
 
Kitaba atıf
  • Güner, A., Kandemir, A., Menemen, Y., Yıldırım, H., Aslan, S., Ekşi, G., Güner, I. ve Çimen, A.Ö. (edlr.) (2018). Resimli Türkiye Florası, Cilt 2. ANG Vakfı Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Yayınları. İstanbul.
  • Bu sayfaya referans
  • Resimli Türkiye Florası Elektronik Versiyonu, Erişim Tarihi: 2019.11.12, URL: "http://turkiyeflorasi.org.tr/?Q=MTIw"

  • ANASAYFA          İLETİŞİM          KAYNAKÇA          SAYFADA HATA BİLDİR


                     
     

    Elektronik Türkiye Florası Projesi ANG Vakfı tarafından desteklenmektedir.